Είχαμε το ΣΔΟΕ που έκανε ελέγχους για παράνομο λογισμικό, τώρα έχουμε και το (Σ)ΔΗΕ (τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος)!
Αξίζει να αναφέρουμε ότι η Διώξη, όντας κομμάτι της Αστυνομίας και όχι της Εφορίας, έχει τη δυνατότητα (και όπως θα δείτε και πιο κάτω, ξεκίνησε ήδη) να κάνει αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε εμπορικές επιχειρήσεις προκειμένου να διαπιστώσει τη νομιμότητα του λογισμικού αλλά και οποιαδήποτε παρανομία σχετιζόμενη με το νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Το σχετικό Δελτίο Τύπου της Αστυνομίας μπορείτε να το βρείτε στο http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&lang=%27..%27&perform=view&id=7139&Itemid=781&lang. Σύμφωνα με αυτό, την 14/9/2011 συνελήφθη ιδιοκτήτρια καταστήματος πώλησης υπολογιστών και λογισμικού στην Αθήνα για κατοχή και διακίνηση μεγάλου αριθμού παράνομου ψηφιακού υλικού εικόνας, ήχου και λογισμικού. Μετά από έλεγχο που διενεργήθηκε στο εν λόγω κατάστημα, η Αστυνομία κατέσχεσε μεταξύ άλλων ψηφιακούς οπτικούς δίσκους (CDs , DVDs), που περιέχουν παράνομα προγράμματα λογισμικού γνωστών εταιριών, που εμπορεύονται τα είδη αυτά, μία κεντρική μονάδα Η/Υ, τρεις φορητούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές και επτά σκληρούς δίσκους. Η υπόθεση έχει παραπεμφθεί ήδη στον ανακριτή.
Σε ερώτηση που τέθηκε στο (σχετικά) πρόσφατο meeting μας στο οποίο συζητήθηκαν διάφορα περί πειρατείας, τέθηκε το θέμα της νομιμότητας κατοχής λογισμικού λειτουργικού συστήματος (και συγκεκριμένα Windows Server & client) από πελάτες στους οποίους διατέθηκε το προϊόν κατά την αγορά υπολογιστή ως προεγκατεστημένο. Πολλοί συνάδελφοι τόνισαν ότι το λειτουργικό πολλές φορές δεν αναγράφεται ξεχωριστά στην περιγραφή του τιμολογίου και αυτό ίσως δημιουργεί θέμα σε ενδεχόμενο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Αφήσαμε το θέμα για περαιτέρω διερεύνηση, προκειμένου να ελεγχθούν και οι σχετικοί νόμοι, έτσι ώστε να έχουμε μια καθαρή και ορθή εικόνα για το συγκεκριμένο θέμα. Δυστυχώς η απάντηση ήταν αυτή που πολλοί φοβούνταν: υπάρχει πρόβλημα.
Σε γενικές γραμμές, η πώληση λογισμικού θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών (το ήξερε κανείς αυτό αλήθεια;) Συνεπώς η πώληση λογισμικού, τυποποιημένου ή μη, ανεξάρτητα αν πωλείται αυτούσιο ή εγκατεστημένο σε Η/Υ μαζί με αυτόν, θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών και γι αυτό το λόγο πρέπει να εκδίδεται Τιμολόγιο Παροχής Υπηρεσιών – δηλαδή όχι μόνο πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά στο τιμολόγιο, αλλά να εκδίδεται και ΤΠΥ! Τώρα, στην περίπτωση που το λογισμικό πωλείται ως τμήμα του υπολογιστή, δίδεται η δυνατότητα έκδοσης ενιαίου τιμολογίου παροχής υπηρεσιών στο οποίο να αναφέρεται «διακεκριμένα» η αξία της πώλησης του αγαθού (Η/Υ) και η αξία της παροχής της υπηρεσίας (λογισμικού). Όλα αυτά δεν είναι μια απλά νομικίστικη προσέγγιση του προβλήματος, αλλά έχουν επιβεβαιωθεί σχετικά και από τη Γενική Διεύθυνση Φορολογίας – Δ/νση 15η Βιβλίων και Στοιχείων στην οποία και απευθυνθήκαμε.
Σε περίπτωση που όλα αυτά σας έμπλεξαν, ας βγάλουμε τη σούμα: α) απαραίτητη έκδοση ΤΠΥ για πώληση λογισμικού και διακριτή αναγραφή του προϊόντος σε αυτή – ακόμα και σε προεγκατεστημένο σύστημα και β) οπωσδήποτε χρήση ΤΠΥ και όχι τιμολόγιο πώλησης. Σε κάθε περίπτωση, έκθετος είναι τόσο ο πωλητής όσο και ο αγοραστής!
Πρόσφατα, και συγκεκριμένα στην τελευταία συνάντηση του autoexec.gr που έγινε στο κτίριο της Microsoft Hellas, είχαμε την ευκαιρία να ενημερωθούμε από την υπεύθυνη της Microsoft Hellas για την πειρατεία. Η παρουσίαση ξεκίνησε όπως κάθε άλλη, με μια σειρά από slides που επεξηγούσαν διάφορα θέματα - αλλά το "ζουμί" της υπόθεσης φάνηκε όταν ξεκίνησαν οι ερωτήσεις. Δεν πιστεύω ότι κανείς μας περίμενε να βρεθούν τόσες περιπτώσεις όπου ακόμα και θεωρητικά νόμιμοι πελάτες λογισμικού νομικά είναι ακάλυπτοι (πόσο μάλλον για τους "πειρατές")! Θα θέλαμε το συγκεκριμένο post να ξεκινήσει (ή και να συνεχίσει) την ανταλλαγή απόψεων και την παράθεση ερωτήσεων πάνω σε οτιδήποτε έχει να κάνει με την αυθεντικότητα του λογισμικού και πως μπορεί ένας πελάτης να είναι απόλυτα σίγουρος ότι είναι νόμιμος. Περιμένουμε το feedback σας!
Τις προάλλες έτυχε να συζητήσω με ένα φίλο στο Facebook ο οποίος μου πρότεινε να δω μια ταινία που μόλις βγήκε. Η αλήθεια είναι ότι το πρώτο που μού πέρασε από το μυαλό είναι πως η συγκεκριμένη ταινία μόλις είχε βγει στους κινηματογράφους, οπότε και τον ρώτησα που σκέφτεται να πάει να τη δει. Μου ανέφερε πως δεν θα πάει να τη δει πουθενά, απλά την κατέβασε από το internet και ετοιμάζεται να την δει από την τηλεόραση. Δεν μού έκανε έκπληξη, αφού είναι σύνηθες το φαινόμενο. Αυτό που μου έκανε έκπληξη ήταν η αρνητική του αντίδραση απέναντι στο ότι δεν κατεβάζω ταινίες και πως όταν μόλις βγει κάποια που με ενδιαφέρει, απλά πάω στον κινηματογράφο και την βλέπω. Η δυσπιστία του (γνωρίζοντας και τις γνώσεις μου στο θέμα των Η/Υ) έφτασε σε επίπεδο που να μην πιστεύει ότι υπάρχει άτομο σε αυτή τη χώρα που να μην διαθέτει torrent client στο PC του και να κατεβάζει ταινίες με τις ώρες. Όταν του ανέφερα πως αν μια ταινία μου αρέσει πολύ, εκτός από τον κινηματογράφο, υπάρχει και η τηλεόραση και το DVD και το Youtube (εν μέρει) που μπορώ να τα δω μου είπε (για το μεν πρώτο) πως έχω προφανώς χρόνο για χάσιμο για να βλέπω διαφημίσεις και (για το δε δεύτερο) πως έχω λεφτά για πέταμα. Για να μην πολυλογώ, η λογική του ήταν πως δεν του περισσεύουν τα λεφτά για να πληρώσει προκειμένου να δει μια ταινία ή να ακούσει ένα τραγούδι (κάτι που όντως ισχύει για τον συγκεκριμένο, αν και παρακάτω θα δούμε πόση σχέση έχει αυτό με το θέμα μας), ειδικά όταν μπορεί να βρει τζάμπα στο internet.
Από τη συζήτηση φάνηκε να γνωρίζει πολύ καλά πως αυτό που κάνει είναι βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας παράνομο, αλλά δεν τον ενδιέφερε καθόλου. Επίσης καθόλου δεν τον ενδιέφερε η άποψη πως αν δεν έχει λεφτά να δει μια ταινία, δε σημαίνει πως θα πρέπει να την κατεβάζει παράνομα. Θεώρησε δικαίωμά του να το κάνει, ειδικά αν δεν υπάρχει κανείς να τον σταματήσει (με την έννοια ότι το βρίσκει εύκολα). Στην ερώτησή μου "και για να πάρεις ένα ακριβό αμάξι δεν έχεις λεφτά, αλλά δεν 'δανείζεσαι' του γείτονα", δεν έλαβα απάντηση. Αντίθετα, προσπάθησε να υπερασπίσει την άποψή του με το ότι όλοι το κάνουν, ότι κι εσύ (εγώ) το έκανες σίγουρα κάποια στιγμή και πως δεν έχω (έχει) λεφτά να αγοράσω ταινίες και τραγούδια.
Μετά από τη συζήτηση αυτή, κατάλαβα (καλύτερα, επιβεβαιώθηκα) πως και για την πειρατεία ισχύει στην Ελλάδα, ότι ισχύει και για τις υπόλοιπες αξιόποινες πράξεις: έχεις την "ευχέρεια" να τις πραγματοποιείς με το πρόσχημα ότι δεν έχεις τα απαιτούμενα λεφτά για να αποκτήσεις αυτό που επιθυμείς, αρκεί να μη σε πιάσουν - εξάλλου, βρε αδελφέ, όλοι το κάνουν, κάτι θα ξέρουν. Για ακόμα μια φορά, λοιπόν, πιστεύω πως η έλλειψη παιδείας στο θέμα της προστασίας της πνευματικής δημιουργίας ενός δημιουργού καθώς και η έλλειψη αστυνόμευσης στο συγκεκριμένο τομέα είναι αυτό που τον αφήνει να είναι ακόμα σε υψηλά ποσοστά στη χώρα μας. Σε μια αντίστοιχη συζήτηση με κάποιον Αμερικανό, θα του έκανε έκπληξη αν μάθαινε πως κατεβάζω ταινίες παράνομα και θα μου έκανε κήρυγμα για την έλλειψη σεβασμού στους δημιουργούς και το νόμο. Αλλά δε βαριέσαι, Αμερικανάκια είναι αυτά, τι να μας πουν... Εκτός του ότι για να μη χρεοκοπήσουμε, δανειζόμαστε πλέον από τα ίδια αυτά "Αμερικανάκια".
Η σημασία της πειρατείας είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένη στην ελληνική κοινωνία – το ίδιο και τα αποτελέσματά της. Το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και καιρό, ωστόσο μου έκανε εντύπωση η εναντίωση στους νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας που έζησα από πρώτο χέρι όταν πριν αρκετά χρόνια μού δόθηκε η ευκαιρία να κάνω εκπαίδευση σε εργαζόμενους μιας γνωστής ελληνικής εταιρείας κατασκευής επιχειρηματικού λογισμικού (ERP). Όταν εκπαιδεύεις ανθρώπους σε λογισμικό, αναπόφευκτα κάποια στιγμή φτάνει η ώρα που θα μιλήσεις για το πόσο κακό κάνει η χωρίς έλεγχο πειρατεία. Σε πολλές εκπαιδεύσεις που έκανα κατά καιρούς έθετα το θέμα, με ανάμικτες αντιδράσεις, ακόμα και από επαγγελματίες του χώρου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, ένιωθα πως θα βρω ανταπόκριση, αφού οι άνθρωποι στους οποίους απευθυνόμουν ζούσαν από τη νόμιμη διακίνηση του προϊόντος της εταιρείας τους. Μού έκανε εξαιρετική εντύπωση, όμως, πως σχεδόν κανείς δεν κατανοούσε πως δεν είναι προς το συμφέρον του (το αντίθετο μάλιστα) η μη νόμιμη διακίνηση λογισμικού. Όλοι χαμογελούσαν με την επιτυχία τους να έχουν σε όλα ανεξαιρέτως τα PC τους πειρατικό λογισμικό, από το λειτουργικό μέχρι και πανάκριβες εφαρμογές, τις δυνατότητες των οποίων είναι μαθηματικά βέβαιο ότι ποτέ δε θα χρησιμοποιούσαν. Όλα αυτά με το σκεπτικό ότι οι «εταιρείες που τα κατασκευάζουν είναι μεγάλες και δεν έχουν ανάγκη να γίνουν πλουσιότερες». Με μεγάλη μου έκπληξη έθεσα το ερώτημα: «αν όλη η Ελλάδα διακινούσε πειρατικά το λογισμικό της δικής σας εταιρείας, εσείς θα βρισκόσασταν τώρα εδώ να μιλάμε μαζί γι’ αυτό, ή θα ήσασταν άνεργοι;» Όπως ήταν φυσικό η ερώτησή μου αυτή τους ταρακούνησε και η συζήτηση πήρε άλλη τροπή. Σύντομα συμφώνησαν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και η «μαγκιά» να κατέχεις πειρατικό λογισμικό δεν είναι και τόσο «επαναστατική» όσο τη θεωρούμε.
Τι ωθεί όμως τους συναδέλφους μας να θεωρούν την πειρατεία ως κάτι φυσικό και πολλοί μάλιστα να «παινεύονται» πως ό,τι διαθέτουν από λογισμικό το έχουν «σπασμένο»; Σε αυτό το post θα ήθελα να επικεντρωθώ στη ζημιά που προκαλεί το γεγονός αυτό σε εμάς τους ίδιους τους επαγγελματίες του χώρου. Είναι δεδομένο ότι μερικά πακέτα λογισμικού είναι «εκ των ουκ άνευ» - δε μπορούμε να φανταστούμε τους εαυτούς μας χωρίς αυτά. Έτσι, το λειτουργικό του υπολογιστή για ένα απλό χρήστη, το πακέτο επεξεργασίας εικόνας/βίντεο για ένα επαγγελματία του χώρου, το πακέτο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού για ένα αρχιτέκτονα και ούτω καθεξής δεν είναι απλά προγράμματα που θα ήθελε να έχει – είναι βασικά εργαλεία της δουλειάς του και «οφείλει» να τα έχει. Δυστυχώς στην Ελλάδα όλοι τα κατέχουν, αλλά μόνο ένα μέρος από αυτούς νόμιμα. Αυτό το γεγονός από μόνο του, μειώνει σημαντικά τόσο την ανάπτυξη του κλάδου μας όσο και τα έσοδα του κράτους σε μια τόσο δύσκολη περίοδο. Ο χαμένος τζίρος συρρικνώνει τον κλάδο μας, ενώ ταυτόχρονα μειώνει δραματικά τα κρατικά έσοδα από τη φορολογία των εν λόγω προϊόντων. Σε πρόσφατη έρευνα της BSA (Business Software Alliance) αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι μια μείωση της πειρατείας λογισμικού κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε ορίζοντα τετραετίας στην Ελλάδα, θα έφερνε πάνω από 450 εκατομμύρια ευρώ έσοδα, εκ των οποίων τα 357 θα εισέρρεαν απευθείας στην εγχώρια αγορά της Πληροφορικής και τα υπόλοιπα στα ταμεία του κράτους ως νόμιμη φορολογία. Επιπλέον, θα δημιουργούνταν περί τις 1300 νέες θέσεις εργασίας και τα 2/3 από τα οφέλη που θα προέκυπταν θα παρέμεναν στην ελληνική οικονομία. Ακόμα και αν όλο αυτό είναι «τραβηγμένο», σίγουρα δείχνει το μέγεθος του προβλήματος. Και όλα αυτά, χωρίς πιθανώς να λαμβάνεται υπ’ όψη και μια άλλη πλευρά του θέματος, αυτή που εμείς οι επαγγελματίες του χώρου μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε – ότι η αυξανόμενη μεταπώληση γνήσιου λογισμικού θα αναβάθμιζε και τις υπηρεσίες που παρέχονται στην ελληνική αγορά πληροφορικής.
Με βάση το τελευταίο σχόλιο, αξίζει να τονίσουμε ότι η ελληνική αγορά έχει το θλιβερό «προνόμιο» να βασίζεται κυρίως στη μεταπώληση hardware και λιγότερο υπηρεσιών, αφού πολλές φορές η παράνομη κτήση λογισμικού θεωρείται δεδομένη, οπότε κατ’ επέκταση η παροχή υπηρεσιών σε αυτό θεωρείται είτε αυτονόητη από το μεταπωλητή του «σίδερου» (του οποίου δεν είναι η δουλειά του να γνωρίζει ή/και να παρέχει) είτε μη αναγκαία. Η κατάληξη και των δύο είναι εγκαταστάσεις γεμάτες προβλήματα και δυσαρεστημένοι πελάτες.
Στα επόμενα posts θα ασχοληθούμε πιο συγκεκριμένα με τους λόγους που ωθούν την αγορά στην κτήση πειρατικού λογισμικού και πως αυτό μπορεί να μετριαστεί προς όφελος όλων.
Το μεγαλύτερο portal για τους έλληνες IT Pros δεν θα έμενε αμέτοχο σε ένα από τα μεγάλα προβλήματα που μας βασανίζουν εδώ και δεκαετίες. Θέμα ταμπού για πολλούς, θέμα λυμένο για άλλους, το συζητάμε σε πηγαδάκια, παρέες, με φίλους, με προϊσταμένους, με συνεργάτες, με πελάτες. Είμαστε υπέρ ή κατά, το κοροϊδεύουμε ή το υποθάλπτουμε, η αλήθεια έχει πολλές όψεις...
Μέσα από αυτό το blog, ξεκινάμε λοιπόν μια προσπάθεια συζήτησης γύρω από το γνωστό και μη εξαιρετέο πρόβλημα της πειρατείας λογισμικού στην Ελλάδα. Θα προσπαθήσουμε, λοιπόν, να δώσουμε τόσο τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος, αλλά και να ξεδιαλύνουμε κάποια πράγματα τα οποία πολλές φορές είναι συγκεχυμένα μέσα στο μυαλό όλων μας. Όλα αυτά θα γίνουν χωρίς υπερβολές, χωρίς αόριστες, αστήρικτες και βαρύγδουπες δηλώσεις, αλλά με στοιχεία και με απόψεις που θα βασίζονται σε επιχειρήματα - και θα είναι ευχής έργο να ξεκινήσουν ένα γόνιμο και παραγωγικό διάλογο για το θέμα αυτό.
Θα ασχοληθούμε, λοιπόν, με αυτό που (ειδικά) στην Ελλάδα όλοι λίγο ως πολύ, ασυνείδητα ή ενσυνείδητα έχουν κάνει: την παράνομη αντιγραφή και δωρεάν χρήση προγραμμάτων (τα γνωστά «σπασμένα») τα οποία θα έπρεπε κανονικά να αγοραστούν στο αντίτιμο το οποίο ορίζει ο δημιουργός τους. Αυτή την ενέργεια, που σε πολύ υψηλά ποσοστά στην Ελλάδα τη θεωρούμε από φυσιολογική ως και «μαγκιά» ή υποχρέωσή μας έναντι του προμηθευτή λογισμικού που πλουτίζει σε βάρος μας.
Γράψτε ελεύθερα την άποψή σας για την ελληνική πραγματικότητα...